Проблеми во учење

Голем број фактори влијаат на тоа колку некој ќе сака да чита. Некои од нив секако се темата, односно квалитетот на текстот, но анимозитетот кон читањето не се смета за сериозен проблем во ситуации каде што е селективно – односно кога се однесува само на некое читање. Ако детето смета дека е неинтересно и одбивно да чита нешто поврзано со училиштето, тогаш обемот на овој проблем значително се зголемува, но е навистина сериозен – овој проблем се смета само во ситуации кога детето не сака да чита ништо; дури и текстови што спаѓаат во доменот на популарната литература соодветна за возраста. Во тие случаи, веројатно станува збор за проблем поврзан со читањето – или на невролошко или на психолошко ниво – и потребно е прво да се надминат овие проблеми, а дури потоа да се развие „љубов кон читањето“ кај детето. Техниките за брзо читање не само што помагаат да се надминат можните невролошки и/или психолошки проблеми, туку му овозможуваат и на детето да чита со многу поголема леснотија од вообичаеното, а тоа може да биде сериозен мотивациски фактор – дури и со читање кое само по себе не е интересно за детето.

Интересот за темата на текстот е секогаш добра почетна точка за меморирање, исто како што незаинтересираноста или неподготвеноста веројатно ќе ги намалат шансите за меморирање, па дури и забележување на важни информации. Еден од „триковите“ што може да се користи за подобрување на меморијата на неинтересен текст е намерно да се бараат „глупости“ во текстот… Значи, идејата би била да се пронајдат што е можно повеќе причини зошто го перцепираме текстот како глупав, здодевен, неточен, недоследен, неупотреблив… Барањето аргументи во критикувањето на самиот текст драстично ќе го зголеми таканареченото задржување на информациите, односно со активно фокусирање на текстот, ќе можеме не само да запомниме повеќе од информациите што ги содржи, туку и полесно да ги потсетиме. Овој пристап може да се нарече „негативно учење“, а е особено успешен кај децата во адолесцентната возраст, бидејќи им овозможува да ја задоволат својата вообичаена потреба да се спротивставуваат на авторитетите; во овој случај тоа е авторот на текстот.

Постојат две типични причини за лесна конфузија при одговарање во училиште. Едната – секако – е поврзана со недоволно познавање на предметот и „лесно“ е да се реши со добро учење на соодветниот материјал. Но, ако проблемот не е предизвикан од „незнаење“, тогаш решението треба да се бара на друго ниво; потребно е да го подготвите вашиот одговор не само од аспект на содржината, туку и од аспект на формата. Децата често, дури и кога запаметиле доволна количина информации, имаат проблем со конфузија – кога наставникот ги прекинува во релативно механичко изложување. Ако детето го организира дадениот материјал на начин што не зависи директно од редоследот на презентирање, способноста за навигација низ материјалот ќе биде значително поголема – како и „отпорноста на конфузија“. Идеален начин за подготовка на лекции за флексибилно и снаодливо одговарање за одделението е учење со помош на асоцијативни мапи. Овие дијаграми се состојат од избрани клучни зборови – честопати симболизирани со цртежи – кои се распоредени радијално на еден лист хартија. На овој начин, детето полесно ги помни и поврзува информациите, односно полесно се снаоѓа во сопствената презентација, дури и кога наставникот очекува материјалот да биде презентиран на поинаков начин од оној што бил распореден во учебникот, дури и во случај кога детето е принудено да ја прекине својата презентација поради потпрашања или некои технички причини.

Клучот за добро разбирање при учење е добро ниво на концентрација – кое често зависи од некои невролошки фактори кои можат да бидат предизвикани од несоодветен пристап до самиот материјал – или на ниво на читање, или на ниво на водење сопствени белешки, или на ниво на меморија. Затоа, квалитетното читање, со соодветна употреба на системот око-мозок, е предуслов за добра концентрација, а добрата концентрација е предуслов за добро разбирање – што е предуслов за квалитетна и практична меморија. Механичкиот пристап обично не ги збогатува ниту една од споменатите фази во процесот на учење што треба да се спроведе со квалитет, па затоа техничкото подобрување на сите нив е првиот предуслов за промена на пристапот.

Запомнувањето на дефинициите обично вклучува не само дословно запомнување на една или повеќе реченици, туку она што треба да се запомни е често сложено формулирано. Еден од ефективните пристапи за запомнување на дефинициите вклучува сведување на целиот текст на дефиницијата на што е можно помалку клучни зборови – врз основа на кои дадениот текст може да се реконструира релативно дословно, а потоа запомнување на таа низа клучни зборови – обично со помош на визуелна симболизација – така што, кога ни е потребна самата дефиниција, нејзиниот текст всушност може да се реконструира врз основа на запомнетата низа. Секако, целиот процес треба успешно да се повтори неколку пати, со цел да се развие долгорочна меморија на клучните елементи и вештини за реконструирање на целината – врз основа на репрезентативни делови. Креативноста може да го направи овој процес многу пати полесен и побрз, односно да го намали бројот на потребни повторувања на најмал можен степен.

Од сите проблеми што ги има просечната личност при читање, проблемот со концентрацијата има најфизиолошка основа и токму затоа е најлесен за решавање; сите други проблеми во читањето се претежно психолошки по природа и како такви се потешки за решавање. Затоа, главната причина за деконцентрација при читање е тоа што една половина од интелектуалните капацитети што ни се достапни за интелектуално функционирање едноставно не се компатибилни со активностите што ги извршуваме за време на класичното читање, така што овие капацитети се природно исклучени од процесот на читање и – што е уште поголем проблем – се несвесно ангажирани во некои други активности, кои немаат директна врска со читањето (мултитаскинг). Клучот за решавање на проблемите со концентрацијата е да се реорганизира самиот процес на читање, така што тој ќе се состои од внимателно одбрани активности кои, вкупно, ги ангажираат повеќето интелектуални капацитети што ни се на располагање воопшто, така што тие не оставаат можност некои од нив да бидат „слободни“ за некоја активност што нема никаква врска со читањето. Целиот процес на читање треба да се редизајнира, уште повеќе на физичко отколку на психолошко ниво.

Забрзувањето на читањето е и физиолошки и психолошки процес. Предуслов за ова забрзување е, од една страна, подобрена концентрација и зголемено разбирање на текстот, а од друга страна – побрзо движење на погледот низ текстот. И двете вклучуваат концептуална и техничка промена во спроведувањето на активностите што ги подразбира читањето, а овие промени првенствено се однесуваат на начинот на кој ги користиме сопствените очи и нашиот мозок. Значи, ако го правиме истото што отсекогаш сме го правеле, нашата брзина на читање ќе биде иста како што отсекогаш била. Ако нешто радикално промениме, ќе добиеме различни резултати. Ако она што го менуваме се промени во согласност со природата на функционирањето на нашиот мозок и нашите очи – се очекува дека овие резултати ќе бидат подобри отколку што биле пред овие промени. Техниките за брзо читање подразбираат дека – првенствено – погледот е воден низ текстот со некое видливо движење, што има како директна последица различна реакција на оние центри во мозокот кои се вклучени во процесот на читање, размислување и помнење.